GLORIA DEI IMAGO DEI

vox Naturae vox Dei und vox Populi vox Dei

THAWNGTHANHNAK

Source: Zophei Forum (26 April 2009)
Akong: Zophei Baptist Association Thawngthanhnak

Bawi Khrih ah dawtmi ramdang um Zophei u le nau nan dihlak hi cakuat in nan kut kan tlaih hna.Ka cakuat nih dam in an phanh cio theu hna lai tiah zumhnak ka ngei ko.Nan dih lak sin ah kan Bawipa vel le daihnak um camcin hram ko seh.

Khuate lei cun nan sin i thawngthanh hi a rak her tuk ton i khua caan tete ah thawng kan in thanh ton hna caah kan kung a tha ton lo.a ruah zia rak kan thiam ko ne uh.ZPBA thawng tlawmpal ka vun in thanh hna.

1. 2008-2009 Budget kum chung cawlcanghnak
  
   *A voi 11 nak ZPBA Bible Conference cu )October 4-7,08 tiang Congthia Baptist Church ah tuah a si.Khual 200 reng lo an tlung kho.CCC Principal Rev.Dr. H.Siang Kung nih "Worship"ti mi tlangtar in cawnpiaknak a ngei i kan i lung hmuih ngangai.Khual he lai he minung 500 tluk leng mang cawnnak ah an i tel kho.

   *A voi 1 nak Zophei ram chung Buukip fonh Pastor te hrimhthannak cu Yangon ah November 10-13,2008 tiang tuah a si.Zophei ram chung pastor te 70 tluk an kai kho.Hi Programme chuaklak in a kan tawlrel piak tu Rev. Khamh Cung Nung cung ah lawmhnak chim cawk lo kan ngei.

   *ZPBAWF leadership thaining cu Zephai A Baptist Church ah December 4-6,08 tiang tuah a si.ZPBA ram chung khua kip in nu upa pa hnih cio an kai kho.Rev.Ngun Kham,Pastor Ngai Men le sayama Fam Par nih an cawn paik hna.

   *A voi 12 nak ZPBAWF Civui le training cu January 22-25,09 tiang Hlam Phei khua ah tuah a si.Khuakip nubu minung 249 an ra kho."Thlarau Nun"ti mi tlangter in Rev.Ngun Kham le Pastor Sang Iang nih an cawn piak hna.

   *A voi 11 nak ZPBA BM Meeting le Civui pi cu Feb,26-March 1,2009 tiang Leitak A ah hlunghlai ngai in kan tuah khawh i Pathian kan thangthat.Thantlang in Dr.Hmuh Thang le an nu,Yangon YLBC in Rev.Biak Hnin nih an kan tel pi i kumdang nak in a nuam khun.Khual tlung 745 an tlung kho.

   *A voi 12 nak ZPBAYF Civui le Training cu Vawngtu khua ah April 3-5,2009  tiang tuah a si.Khuakip in mino 250 tluk an tlung kho.Cawnpiaktu ah CCC lecturer sayama Siang Zi an sawm i mino dihlak an i lunghmuih ngaingai.

2.Hriphi area nupa kan leng hna.

   Hakha lei i kan nu kan pa minung 7 le ZPBA ram chung in nupa minung 33 kan zapi minung sawmli nih April 4-5,09 ah khan Kuhchah khua ah Hriphi Area nu pa hna kan va leng kho hna.Hriphi B in nupa 6.Hriphi A in nupa 5 an phan kho.Thal 5 ni 12:00 noon  in Baptist Biakinn pi chung ah biaruahnak kan ngei.Ksn bis s dih lo caah zanpumh khawh 9:00 PM in 11:00PM tiang biaruahnak kan pehthan..Lungawi diriam tein bia kan i ruah kho i kaphnih in kan lung a hmui ngaingai.Hmailei Pathian nih a rem a ti tik ah cun kan i pumkhat hrim ko lai tiah ruahchannak kan ngei ko.Hi lenkainak caah ti in Australia um Zophei u nau nih K.660000/- an rak kan kuat i kan i lawm tuk hringhran.ZPBA in Naatum tlaih kua kan i phorh.Hriphi Area nih cawtum,Kuhchah nih vok thau sumhnga an kan thah ve.

3. Motor kan cawk.

   *USA a um mi Zophei Family Network of America hruainak in US um Zophei u nau nih thazaang tampi an rak chuahnak thawng in Haimual Jeep 7/B 3552 cu February thla chung ah K.15500000(sing za le sawmnga le panga) in kan cawk khawh i Pathian kan thangthat.Hibantuk caan har lio ah ngeihchiah thazaang tampi chuah in Motor a kan cawk piak tu USA um Zophei unau dihlak cung le a kan tawlrel piaktu ZFA Committee ups dihlak cung ah lunglawmhnak chim cawk lo kan ngei.Lisence kan thlen khawh rih lo caah Line ah kan lut,Ayechain ah.I din lo titluk in Zophei ram chung ah a kal cuahmah cang.Kan miphun caah rilcat a kan pehtu a si hrimhrim ko tiash zumhnak kan ngei ko.Kan miphun caah Bawipa nih a lu nun ter hram ko seh.

4. 2008-2009 Budget kum chung ZPBA ram leng in hmuh mi phaisa Cazin

  Ngaktah zohkhenhnak:
   1)Rev.Sai Fung (Malay)  ......                      K.   300000/-
   2)Pu Saw Aung te chungkhar(Norway)       K.  300000/-
   3)Pu Rial Cem te chung khar(USA)             K.  100000/-
   4)Pu Bawi Cem te chungkhar(Norway)       K. 1000000/-
   5)Pu Moses Thawng Lian (USA)                  K.  245000/-
   6)Mr.Cung Lian Bik (Canada)                      K.  241000/-
   7)Tikir nu le pa (Denmark)                          K.  220000/-
   8)Pu Lei Thawng le a hawi(Malay Zephai) K.  100000/-
   9)Pu Rung Thang (Malay)                           K.  100000/-
 10)Pu Za hmung (Norway)                            K.  100000/-
11)Pu Ngun Er  (USA)                                    K.    20000/-
12)Mr.Biak Thawng Ceu (Norway)                K.  100000/
13)Mr.Za Hmung   (Australia)                        K.  100000/-
14)IZCC (USA)                                               K.1140000/-
15)IZCC Nubu (USA)                                      K. 500000/-
16)Germany um CCF                                    K. 200000/-
17)Ni Len Tial  (Norway)                               K. 300000/-
18)Newzeland CCF                                       K. 230000/-
19)CBMC Nubu (USA)                                    K. 347000/-
20)IZCC CE Department                                 K. 300000/-
21)Zophei Fellowship(Malay)                        K.2500000/-
22)David Sui Thang &Genesis  Van Tha ParK.  300000/-
23)Moses Thawng Lian (USA)                       K. 200000/-
24)Mr.Siang Lian Mang&an nu(Norway)      K. 500000/-

4.Ramthar riantuan nak caah kan hmuh mi

   1)Pi Ngun Za Hniang le chung khar  (USA)      K.  100000/-
   2)IZCC  (USA)                                                   K.3060000/-
   3)Pu Van Hnin (Canada)                                  K.   90000/-
  4)Pu Bawi Cem te chungkhar (Norway)            K. 800000/-
  5)Pu Bawi Sang le a hawi(Norway)                  K.2100000/-
  6)Congthia (Malay)                                            K. 628000/=
  7)Hlamphei (Malay)                                           K. 938000/-
  8)Mrs.Thlaawr Bawi Hrin 
(USA)                        K. 120000/-
  9)Pu Maung Sein  (USA)                                    K. 120000/-
 10)Mr.Bawi Sang Lian (USA)                              K.1077000/-
 11)Galgary Christian Church(Canada)                K. 314000/-
 12)Ottawa Nubu (Canada)                                  K. 315000/-
 13)MCMC  (japan)                                               K. 360000/-
 14)Bawi Sang &le a hawi (Norway)                    K. 540500/-
 15)Pu Ceu Hlei Lian (Yangon)                             K. 600000/-

5. Admin ca a kan hlu mi hna

   1) Pi Mang Hlei Tial (Norway)                         K. 300000/-
   2)Zophei unau (Australia)                                K. 660000/-
   3)IZCC (USA)                                                    K.1500000/-
   4)Washington DC Zophei unau                        K. 570000/-
   5)Mr.Hrang Cem (USA)                                     K. 570000/-
   6)USA Zophei (Motor project ca an kan
                          kuat cang mi........                    K.13294200/-

Note: Mah hi cazin hi February thla dih tiang cazin ning in a si caah telh rih lo mi zong a um ko lai,hmailei cazin tu ah a lang te ding zong a um lai.A ruah zia rak kan thiam hram uh.

Hitluk in ZPBA riantuannak caah tiin thazaang tampi a rak chuahtu kan u nau nan cung ah Pathian nih a thluachuahnak kut kau chin in in samh piak hram ko hna seh.

Lunglawmhnak chimcawk lo he,

A rian thiang ah,

Ngun Kham
General Secretary,
ZPBA.


Congratulations to her excellency Pi Nengcha Ihouvum

Source: Laiforum, Rungcin mail on 24 April 2009
Akong: Pi Nengcha Ihouvum's Award from Prime Minister

The people from the Chin State of the Union of Burma send our heartiest congratulations to her Excellency pi Nengcha lhouvum, IFS for her wonderful achievement which might need special bravery to evacuate all those stranded civilians from the war zone in a foreign land. The Chin people take great pride of her as a great woman of our kindred to attain such a high office in the country of the second largest population in the world to be an example and courage to young women of our people both on India and Burma sides.

Lian Uk.


============
PM AWARD FOR HER EXCELLENCY, PI NENGCHA LHOUVUM, IFS

HER EXCELLENCY, PI NENGCHA LHOUVUM, IFS
receives
PRIME MINISTER'S AWARD FOR ADMINISTRATIVE EXCELLENCE 2009


Born to (late) Pi Hatkholhing and Pu SL Palal in Imphal on 18.05.1957, she graduated in BA (Hons) English from the North Eastern University (NEHU), Shillong in the year 1977.
She joined IFS in 1980 while studying for Master Degree in Miranda House, Delhi University. She is married to Pu Gautam Mukhopadhya, an IFS topper of the same batch, in a Church in Paris on 29.03.1985. They have two lovely children: Maya (Lhingneichong) 20 and Mihir (Chonmang) 17 years respectively.
During her remarkable career, she has held the following assignments successfully:

1. Indian Ambassador to Lebanon since 2005,
2. Joint Secretary at Headquarters,
3. Deputy Consul General of India, New York,
4. Director at Headquarters,
5.. First Secretary, Indian Embassy, Cuba,
6. Second Secretary, Indian High Commission, Bangladesh,
7. Third Secretary, Indian Embassy, Mexico.


She also speaks Spanish and Bengali fluently besides English and Hindi.
She is among the chosen few, and the first Indian Foreign Service Officer, who is warded the "Prime Minister's Award for Administrative Excellence 2009".
We extends our heartfelt congratulations on her grand achievement. May the good Lord guide her in every steps of her life.
------------------------------

'Hringtu apa le a u le nih sualpi mi kum 13 nu'

Source: Thawngpang mail on 24 April 2009
Akong: Malaysia i sualnak thawngpang
 
Ahringtu apa nih afanu kum13 te asi mi cu Malaysia ah asual pi tawn. Voikhat sualpi ah phaisa RM1 apek tawn ti asi. Apa nih atleih hrem tawn lawng cu siloin a u le pa 2 ( kum 15 le 17 ) zong nih an pa nawl cu ani cawn ve i an farnu te cu an tuai tam peng ve ti asi. Nu te nih acelh ti hna lo caah a sayamah nu achimh i police report an tuah i hi kong hi apuang mi asi. Apa cu palik nih an tleih cang. Hi pa nih hin fa 7 angeih hna. Hngakchia deuh ah nu kum 7 le kum 9 an um rih. Tlai manh hna seh hlah law an hung upat deuh in cun zeitin dek a tuah ve hna hnga.
 
Malaysia ahcun hringtu apa nih fanu le tleih hrem hi nichir ti awk in aum kho. Abik in Muslim cu an biaknak nih nu hi lengchuah le pa he i neih deuh um phun aduh lo caah inn ah an erh hna i an pa le nih hin caantha i laak zau in fa le kha an no lio tein sualpi hi aum tam ngai ngai. Tuluk le India pawl ahcun hi bantuk hi theih aum bal lem lo. Cucaah biaknak ah hin minung taksa ah kan nun nak ah hin hrial aherh mi le zalonnak ( freedom ) tete hi thatein tuaktan nak um chih ahau peng.
 
Biaknak Kong ah:
 
Taksa in a nung mi kan si caah kan taksa nunnak hi thih hnu thlarau nun than nak caah kan biaknak in temtawn chih tuk hi cu mah le mah thong i thlaak tluk asi tiah kei cu ka ruah. Zei biaknak hmanh aluarpar kai tuk in zumh hi atha hrim lo. Damnak sii hmanh aza in din thiam lo ahcun thihnak poison an si dih ko.
 
Biaknak poh poh ( religious ) hi minung kan caah thih hnu nun ruahchan nak caah kan nun lio ah tuahsernak in thiltha tuah ding, Pathian biatak in zumh ding ti mi in i cawnpiak dih asi ngawt. Asinain Biaknak zulh thiam lo ruang ah minung rawhnak ( moral delinquency ) hi tambik achuak ve tawn. Caan adong lai hei ti bantuk, atuhrim hrim ah Pathian fuh uh, Na chir zok lo ahcun tih anung cang hih' hei ti bantuk ruahnak nih minung thinlung der deuh pawl hi fawi tein a hrawk tawn hna. Shiite muslim nu pawl le bang khi cu an lu zong ani khuh dih i an mit te lawng an langhter khih.
 
Health - Ngandamnak kong ah: Arab thetse rawn nilin lak ah khitluk bak nilin lak ah an va le nih rang ani cit i an nupi le pawl nih an hnu te in ani azulh ter mi hna khi cu zangfaak tuk an si ko. Arab miphun zapi deuh i nu pawl hi nun khuasau an tlawm deuh nak hi mah ruang hi a tel kho men mi asi ko.
 
Thawngpang Moderator
 
------------ --------- --------- --------- --------- ------------- --------- --------- --------- ----------
Father paid her RM1 every time they had sex
2009/04/24
 

GEORGE TOWN: A 13-year old girl who was allegedly turned into a sex slave by her father and molested by her brothers for the past five years finally plucked up the courage to lodge a report on Wednesday.

The Form One pupil confided in her teachers the trauma she had been subjected to at her home since she was 9 years old.

Following the report, police arrested her 47-year-old father and her older brothers aged 15 and 17.

The father, an odd job labourer allegedly raped her on several occasions, while her brothers took turns to molest her.

The girl told police that the first time her father raped her was when she was 9 years old.
She said she had gone with her father to collect banana leaves when he raped her.

After that incident, she was paid between RM1 and RM2 by her father each time he sexually abused her.

The girl did not disclose this to her mother, who is a housewife, as she was afraid.

But on Wednesday, she decided to reveal all to her teacher, as she was afraid that her younger sisters, aged 7 and 9, would suffer the same fate. The victim has seven siblings.

Her teacher then took her to the Bukit Mertajam police station where a report was lodged.

State Criminal Investigation Department chief SAC II Wan Abdullah Tuanku Said said the girl was also raped in her house and in a secondary forest in Berapit.

He said all three suspects were picked up from their homes on Wednesday, adding that the case was classified as rape and molest.

In an unrelated development, Wan Abdullah said said police have also arrested a 19-year-old man for allegedly raping his 22-year-old girlfriend.

He said the suspect took advantage of the victim after taking her to a hotel room in George Town last March.

Wan Abdullah said the victim lodged a report on Wednesday and the police detained the suspect shortly after.
 
=================
Life is like a book, everyday is new pages

LAIMI LE LAIMIN

Laimi le Laimin
Laimi
Laimi hi miphun phunkhat kan si ve tiah Laimi nih kan i ruah, kan chim, kan cohlan mi a si tiah ka ruah. "Lai" le "Chin" timi kong kan pa le nih Laiforum le Rungcin biaruahnak hna ah an chim mi zong kan theih ngai cang. Cu kan pale chimmi chungin kei ka lakning cu: "Lai" le "Chin" hi aa khatmi a si, aa dangmi an si lo. "Lai", "Zo", "Kuki", "Thado", "Matu", "Mindat", tbt. hi kanmah le hmunhma cio i kan i auhnak, kan isak mi min an si cio. A ngaingai ahcun "Chin" kan si dih ko. "Chin" min cu kan hmunhma cio i kan i auhnak vialte hmunkhat ah a kan funtom tu min a si. Cucaah uknak lei auhning ah Laimi dihlak a kan huaptu min "Chin" tiah kan ingeih i a tthatuk hringhran. Hi min hi atu ah a um cang mi a si caah mizeimaw nih kan duh lo zong ah a lam a kau chin lengmang ding mi min a si tiah ka ruah. Biaknak lei in Laimi tambik kan ifuntomnak bu a si mi Zomi Baptist Convention tu ahcun "Zo" tiah nihin tiang kan kal rih ko. Hmailei ahcun mah kong hi ruah le ceih zong a um awk a si tiah ka pumpak cun ka ruah.
.
Chin miphun kan chuahkehnak hi Tibet —Tuluk in—atu kan umnak ah a phan mi kan si ko lai ti hi ka cohlan bik mi a si. Cucaah kan nunning le kan sining hna, pupa chan in kan ngeihmi traditions pawl an si ah Tibet lei i thil a rak sining le a rat ning pawl hi kan konglam ah ruahchih lo awk tthalo a si tiah ka ruah. Tibet in a sem i a karh mi cu atu ahcun kan tampi cang si kaw, cu kan tampi ko bu ahcun nihin kan dirhmun cio le kan umnak cio i miphun phunkhat an si ve tiah cohlan mi sinak hi a biapi tuk mi a si. Hihi minung nih fawite in chankhat le chanhnih chung ah tuahkhawh mi le remhkhawh mi a si lo. Chan tampi a kal mi chungah zeitindik minung tuanbia le nunnak ah a hung chuak/um mi a si. Phundang in chim ahcun kan biak mi Pathian nih a ser, a tuahmi a si tiah pom ttha ngai a si. Cucaah cu miphun phunkhat kan sinak (sining) vialte cu nunpi, dirkamh, le zohkhenh kan hau. Cu kan sining pawl kan zohkhenhkhawh lo i kan thlau ahcun miphun sinak in kan tlau tinak a si. Phundang in kan chim ahcun nunphung, holh le ca, pupa chan in ngeih mi puai le lam, hnipuan pawl, tbt zohkhenh khawh lo cu miphun sinak in tlau a si.
.
Chin mi kan dihlak hi kan hmunhma cio kan i auhnak min cu idang cio ko hmanh sehlaw, kan chuahkehnak, kan nunphung, kan nunning, kan biakning, tbt. atlangpi in aa khat mi kan si caah miphun pakhat kan si tiah kan itinak cu a si. Cucu vawlei zong nih a kan pom mi a si tiah 2001 lio ah kan pale (aho set nih dek) nih an rak ttial bal cang. Cucaah kanmah sining te (midang he kan ilawh lonak) nunphung le phungphai, holh le ca, fenh-aih thilhruk ning, nuncan tlawnlen ning, rianttuan pawcawmning le din le ei ning, tbt, kan ngei. Hi vialte hi an biapi cio dih. Pakhat hmanh hlawt awk a si lo. Pakhatkhat a tlau, a chamhbau ahcun pum tlamtling lo bantuk kan si. Hi vialte kan kilven ding hi Chin mi dihlak kan rian a si. Hi vialte zohkhenh le dirpi khawh hi kan miphun muisam tlamtling te in dirpi a si. Hi vialte zohkhenh ding lak ah pakhat a si ve mi, miphun phunkhat kan sinak a langhtertu le a kilvengtu kan "MIN" kan isak ning le sullam kong hi iruah tti ka duh mi cu a si.
.
Laimin
Min hi a biapi tuk. Abiapi bik hmanh a si, ka ti. Min in zeizong vialte theih a si. Zei zong vialte nih min ngeih dih a si. Vawlei cung ah min lo pakhat hmanh a um lai lo. Zeicahtiah min lo in umkhawh a si lo. Kan Bible Genesis chungah "Sernak tuanbia i thilser thawk a rak si lio hrimhrim in sertu Pathian nih a sermi thil vialte kha min a rak pek (eg. Chun, zan, van, vawlei, vancung thil pawl (lunamies: nika, arfi, thlapa, tbt.), ti, thli, tbt.). Cun thilnung saram vialte kha mipa (Adam) min a sak ter hna. Zeicahdah min sak a rak si? Ruat cio tuah usih. Zeicahtiah, min lo cun zeihmanh thleidan thiam a si lai lo ti ruah le tawk khawh a si.
.
Cuticun vawlei cung miphun vialte nih mah le min cio i ngeih a si. Kan min cu kan chuahka in isak a si i kan thih tiang hmanh ah a dong lo. Hlanpi ah a rak thi cia mi mifim vialte nihin tiang an min a tlau lo. Krihfa biaknak cawnpiaknak ah ahcun "Thih hnu Nunnak" ("Eternal Life") tiang hmanh ah Nunnak cauk ah min a um lai ti a si. Thih hnu nunnak doctrine a ngei mi biaknak dang hna zong hi bantuk in an ngei ve ko lai. Pathian Pakhat lawng a um tiah a zummi biaknak (Monotheism) ah Min i pek (Naming God and naming His people) hi a biapi tuk mi a si. Zeicahtiah biakmi Pathian cu pek mi min nih a ngeihmi—sining, sullam, huham, a hmet le angan, a lianhngannak vialte kha a si. Cucaah biakmi Pathian, a lianngan mi a sinak cu a biatu nih pekmi a min sining, huham kha a si ko. Minung zong cu bantuk tthiamtthiam in kan min hi kan sining a si ve tiah ka ruah. Kan min a tlau ahcun kan tlau, kan tling ti lo tinak a si.

Note: Asau deuh ca ah atangmi
HIKA hin relding a si.

Thawngpang (April 2009)

Source: Metkhuabo Mail (22 April 2009)
Akong: Atu lio (April 2009) USA lei thawngpang
 
Laimi tampi umnak  Fredrick khuakam te  ah American pa pakhat cu tulio sipuazi a tlak ruang le Florida I a inn azuar khawh lo caah Leiba ting 4 a ngeih caah Anu pi le afa le pa 3- 5,4,2 a thah hna.An hnawng bak a tan hna ti asi.Thlakhat a lahkhah hi US$8000 asi.US ah cun kumkhat Ting 25 lahkhah a ei mi hi President Obama nih misifak cazin ah khumh loding ti asi caah acheu hna cu athin ahung ngai.Kumkhat ting 25 hna cu a ei khim fang fang lawng pei kan si ko cu an ti ve hoi.
 
Kan mah umnak khua mi ,David Kellermann kum 41- chief financial officer of money-losing mortgage giant Freddie Mac (Mithluakttha ngai le mittha timipa) cu  tulio sipuazi thlak ruang ah a tuaktan awk theih ti lo ah an inn tang ah hri in a awk ti asi.An kut ah phaisa hi million in atlai mi an si nain zeitindik asi hnga? Kan nih zumtu hna cu Paul bang in rawltam zong ah a tuar kan thiam Pathian thluachuah asi.
 
Obama akawi ttha bik Emanuel cu nai CIA pawl mihren ruang ah an bia an I kalh pah.Obama lei micheukhat nih Bush chan lio I mithathmang miphun pawl an hrem mi hna kha a phung asi lo ee tiah atu hi an cawih lio hna pi asi.PuBush hawi le nih cun hitluk mitthalo hna mihnawng zong acik lengmang mi hna.Miban zong atan mi Bomb puah hi lentecelh bantuk men I aruat mi  Sep 11 lio I akan thah le kan inn le lo pi achimhmihna hitluktal hrem lo ah cun zeibia hmanh an chim ttung lai lo an ti ve.Kan mah hmanh kan sipuazi atlak he aluan cia thil le kan ral hna kong ah I el cu apoituk hrinhran ko tiah an ti len lio pi asi. An mihrem ning hi Kawl le Tuluk pawl mihrem ning he cun tahchunh awkthlak hmanh khi asi lo.
 
Obama hi mitluangtlam tuk palia  asi caah a ral hna nih zei an rel lai lo ti aphang mi kan tam ngai.Atu hi angki lo hna in hman aa thlak mi Washingtonian magazine aphaw ah an cuan ter.Bush kum 8 lio ah zeihmanh achim ngamlopa Iran president pa cu nizan ah UN meeting ah Israel cu lakawkthlak lo in ati caah Ram 20 in upa pawl meeting bak in an chuak US zong an I tel ve.Atu hi Israel nih Iran cu tuk a timh lio pi asi.US aw an ngaih dawh an si.Iran nih le Isarel nih a kan tuk ah cun an I ngaichih tuk te lai ee ti lawng an chim ve.
 
Tulio US TV ah alar mi le Utube ah an zohbik nu "Britains Got Talent" hlasak lar Susan Boyle nungak lengttul cu kum 50 deng asi nain pa hmanh a kiss bal lo ti asi. Na virgin na tlau lio vedio kan in lak lai (Pa he nan ih tti lio)I million pakhat bak kan in pek lai tiah Kick Ass Film company nih an chawnh cuahmah lio pi asi. Lainu pawl Q? ihal phu te asi ve.Lakphak hraikhat maw?Phaisa thongkhat maw?Vanlawng ticket pakhat ca menmen hna ah Virgin a thlau mi pawl an um ah cun apam ngai ding asi.
 
US cu rian phuah mi an tam tuk caah inn ah cun um deuh hna kaw  ACHIT watthuh Dawtnak capar cauk hi aman ngai ti asi.Mah thluk lungretheih ah Bible rel lo in cubantuk cauk hna rel cu tiah keimah zai in ka zai sek.
 
A luancia kum 1980 hrawng HAKA high school I PT Saya cun Lung Biakinn pi ah hla hruai asi mi Saya Tum Ceu (atu cu Dr.Tum Ceu asi cang ) cu Washington DC ah acam lio pi asi. Rangoon MIT sianginnn chuak zong asi.Mah belte Korea ram ah Bible acawnchap hnu in azumhnak zong aa chap kan ti lai cu. Lai mi kan lunga fian nak ding  ah cun a piangthar kan ti lai cu . Zan 2 riak ding asi nain kan Krifa bu nih kan thloh caah zarh khat deng acam lai. Sunday a sermon cu Kan Pathian cu kan sual kolio zong ah akan dawt tu asi timi le kan mah zong nih amah lawng hi kan tthangawk asi timi a chim kan website ah www.cbmcdc.org aruah hlan ah kan khumh vete lai I rak ngai cio te uh.Aleng lei I pumh sawh sawh le hlasak sawhsawh si hin lo in lungthin in akang mi,aalh mi asi ahau ee ati.

 

PaShiang, DC

=================
Life is like a book, everyday is new pages

MANUALS 2009

HANDBOOK 2009

Health:

1. Drink plenty of water.

2. Eat breakfast like a king, lunch like a prince and dinner like a beggar.

3. Eat more foods that grow on trees and plants and eat less food that is manufactured in plants.

4. Live with the 3 E's -- Energy, Enthusiasm, and Empathy.

5. Make time to pray.

6. Play more games.

7. Read more books than you did in 2008.

8. Sit in silence for at least 10 minutes each day .

9. Sleep for 7 hours.

10. Take a 10-30 minutes' walk every day. And while you walk, smile.

Personality:

11. Don't compare your life to others'. You have no idea what their journey is all about.

12. Don't have negative thoughts or things you cannot control. Instead invest your energy in the positive presen t moment.

13. Don't overdo. Keep your limits.

14. Don't take yourself so seriously. No one else does.

15. Don't waste your precious energy on gossip.

16. Dream more while you are awake.

17. Envy is a waste of time. You already have all you need.

18. Forget issues of the past. Don't remind your partner with his/her mistakes of the past. That will ruin your present happiness.

19. Life is too short to waste time hating anyone. Don't hate others.

20.. Make peace with your past so it won't spoil the present.

21. No one is in charge of your happiness except you.

22. Realize that life is a school and you are here to learn. Problems are simply part of the curriculum that appear and fade away like algebra class but the lessons you earn will last life time.

23. Smile and laugh more.

24. You don't have to win every argument. Agree to disagree.

Society:

25. Call your family often.

26. Each day give something good to others.

27. Forgive everyone for everything.

28. Spend time with people over the age of 70 & under the age of 6.

29. Try to make at least three people smile each day.

30. What other people think of you is none of your business.

31. Your job won't take care of you when you are sick. Your friends will. Stay in touch.

Life:

32. Do the right thing!

33. Get rid of anything that isn't useful, beautiful or joyful.

34. GOD heals everything.

35. However good or bad a situation is, it will change.

36. No matter how you feel, get up, dress up and show up.

37. The best is yet to come.

38. When you awake alive in the morning, thank GOD for it.

39. Your Inner most is always happy. So, be happy.

Last but not the least:

40. Please Forward this to everyone you care about.

Have a blessed day.

-------------------

Note: Mah message hi Maahliap nih 20 APR 2009 ah a thlahmi tarchin mi a si.

Mifim Bia 20

Source: Thawngpang Group Mail (on 20 APR 2009)


( 1 )      Still water runs deep
 
         - Tidai cu thuuk pi in aluang" ti nak asi. Asawh duh mi cu minung ah hin a holh tamtuk mi nak in dai tein um zir i thuuk pi in khua ruat mi khi mifim an si deuh ti asi.
 
( 2 )     The want of money is the source of all evils
 
         - Phaisa duhtuk hi thatlonak vialte te i ahrampi asi" ti nak asi. Asawh duh mi hi  hakkauh tuk i aza ti hngal loin phaisa mit lawng au ahcun thatlonak zong in phaisa hmuhnak asi poh ahcun kal asi cang caah thatlonak thingkung i ahrampi cu phaisa duhtuk hi asi tinak khi asi.      
 
( 3 )     A wise foe is better than a foolish pal
 
         - Mihrut  hawikom ngeihnak in mifim he i ral hman atha deuh" tinak asi. Asawh duh mi cu na thanchonak ding le na hngalhthiamnak kauhter nak caah zeihmanh santlai lo i hruh lei lam lawng an pialpitu hawikom ngeihnak cun afim mi naral kha atha deuh ti asi.
 
( 4 )   Action speaks louder than words
 
       - Tuahnak cu chimmi nak in a aw a thang deuh" tinak asi. Asawh duhmi cu kaa lawng chim len nak incun a tuah bak tuah mi nih khan chim hau ti loin tuahnak nih khan achim viar cang ti nak khi asi.
 
( 5 )  It is no use crying over spilt milk.
 
       - Atlecia mi cawhnuk cung ah va tah len cu san atlai lo" tinak asi. Asawh duh mi cu a thicia mi ruak cung ah kan dawt tuk ee tiah va tah len cu san tlai ti lo tinak zong asi.
 
( 7 )  A bad excuse is better than none
 
       - Thiam lo bu pi in ngeihthiam hal cu hal lo nak in atha deuh" tinak asi. Minung nih kan palh kan theih ko nain ka palh ti duh lo hi kan palhnak kha kan dirpi ko ti alawh lo caah ka palh ko ti poh kha chim loin um nak cun atha deuh zungzal ko tinak asi. Greece phungthlukbia asi. Laimi nih kan chanbaucem nak te asi fawn.
 
( 8 ) Don't hear one and judge two
 
      - Bia kamkat lawng theih cang ka in kam hnih in biachahnak tuah colh hlah" ti asi. Asawh duh mi cu - Minung pahnih buainak kong ah pakhat chim mi lawng ngeih in an pahnih ah ahodah palh / palh lo ti ah biachahnak tuah colh phung asi lo ti asi.
 
( 9 ) All that glitters is not gold
 
     - A tleu mi poh sui an si lo" tinak asi. Asawh duh mi cu zeithil poh hi asimi alo nain asi lomi an um dih caah thleidan thiam ahau ti asi. Kawlholh cun: Atuh - Asit ti khi asi hnga..
 
( 10 ) Among the blind the one eyed is king
 
       - Mitcaw lak ah mit pakhat tein khuahmu mi cu an lak ah siangpahrang asi" tinak asi. Aduh nak cu zeihmanh hngal lo mi zapi lak ahcun arak hngaltu te pakhat aum ahcun cu pa cu an siangpahrang tluk asi ko ti nak asi.
 
( 11 )  Beauty is only skin-deep
 
         - Dawhnak cu titvun caan lawng athuuk" tinak asi. Asawh duhmi cu muidawh hna i ani dawh cu an titvun cung te ah ai benh sawh sawh mi khi asi ko tinak asi.
 
( 12 ) Bad news travel fastest
 
        - Thawngchia hi a khualtlawn arangbik" tinak asi. Chim duh mi cu thawngpang tha nak in thawngpang thalo hi mi nih theih afawi deuh tinak asi.
 
( 13 ) Danger past, God forgotten
 
        - Thinphan thlalau nak adih tik ah Pathian kha philh asi" tinak asi. Asawh duh mi cu tihnak /thinphan nak / harnak um tik poh ah Pathian auh zokzok i mah tihnak le harnak in vun luat tik ah Pathian kha philh diam asi tawn tinak khi asi.
 
( 14 ) Eat to live and not live to eat
 
        - Na nunnak ding ah ei law ei ding lawng tu ah nung hlah" tinak si. Ei lawng rianh i tuan ve lo kha minung phung asi lo tinak asi.
 
( 15 ) Medicines cures the man who is fated not to die.
 
        - Athi ding asi rih lo mi pa cu sii nih adamh khawh" Tinak asi. Thihcaan achuah cang ahcun zeitluk thlopbul zong ah an thi ko tinak khi asi. Chinese phungtlukbia asi.
 
( 16 ) People who have little to do are excessive talkers
 
        - Aholh tamtuk mi khi rian tlawmte lawng atuan mi an si" tinak asi. Asawh duh mi cu mi holh kho tuk khi an holh nak ah an rian tu atlolh mi an tam deuh ti nak asi.
 
( 17 ) There is no secret that is known to three.
 
         - Minung pathum nih theih cang mi biathli cu biathli asi ti lo" tinak asi.
 
( 18 ) Open rebuke is better than secret love
 
         - Lungchung uam mi duhnak nak in lenglang in i sik hmanh a tha deuh" tinak asi. Asawh duh mi cu phuan ngam tung lo in mi fak pi in duh i mah pi lawng nih thideng in rak tuar len nak cun va kal i va sik len hmanh hmanh khi atha deuh ti khi asi.
 
( 19 ) A live dog is better than a dead lion
 
       - Anung mi uico cu athi mi chandeih nak in a tha deuh" tinak asi.
 
( 20 ) Speech is silver but silence is golden
 
        - Biachim hi Ngun asi i daite um hi Sui asi" tinak asi.
 
 
Ka peh than te lai.
 
Kawi Khen
Kitchener, ON
 
"The genius, wit, and spirit of a nation are discovered in its proverbs".
Francis Bacon

 ------------ --------- --------- --------- --------- --------- --------- ---------
 
Keimah phuahchom mi:
 
A look that cheats, a book that teaches
A hook the catch, a rook that loots
A wise who search, a wick who weeps
A man who feats, a dump who fails
 
A wife who rules, a hub who loses
A house that hosts, a bowl that boils
A son who learns, a boy he is
A turn that comes, a man he is

=================
Life is like a book, everyday is new pages

Mittha mi hna rolung phun cu mi thinlung ah a si!


Mittha mi hna rolung phun cu mi thinlung ah a si!

Nai hrawng cu ka khua ruah mi chung ah, kan nu le kan pa a si mi, Sisi Nu le pa, an I tel peng. A rauh hlan ah Australia ah an chungkhar ning in an kal cang lai ti mi thawngpang ka hawile sin in ka theih I khat lei ah, chungkhar ning in Australia ah nuamten khua an sak ding mi cu lomh a um tuk ko na in, khatlei ah an kal tak ding mi an fanau le hna kan sican dinning van ruah zawn ah nu lo ngakttahfa bang heih kan veih ne lai hi aw … tiah kai ti sek len. Cun a dang ka ruah tawn mi pawl le thinlung chung ah a cam ngai mi kong hna zong a tawi nak in ca in ka van ttial ve.

Thuro Megazine nih, ( kan pa) Sisi pa interview an tuah mi Philippines ka phak hnu ah ka rak rel bal I a donghnak bik I a biacah mi kha nihin tiang ka philh kho lo. Cu a bia cu a bianing te in ka ttial kho ti lai lo ca ah kai cinken peng rih mi ning in ka van ttial hmanh lai. Cucu - Laimi pakhat le pakhat I dawt le I bomhchanh kan hauh nak; Lamttha a hmu kho tu hna nih miphun ca ah lam sial piaktu ttha kan si a herhnak; Miphun ca ah lam phittu le tthanchonak dawntu kan si lo ding mi kong pawl zong hmual ngei taktak in bia ca in a rak chim. Cucu these ram, ramcar I din ding mi ti thiang a hmu ko na in midang a chim siang lo tu bantuk kan si lonak ding kong zong he a chim I a tahchunh.

Hi bia sunglawi hi, kan pa nih, a mah pumpak nunnak le inn chungkhar hrimhrim nih an tuah hmasa I an nunnak nih an langhter. Zeitluk in dah ai zuam I duhsak nak nganpi he Laimi degree sang le cathiam kan um khawhnak ding le kan fim khawhnak ding ah ai zuam ti mi le a zeizong kan herhnak ah, a kan bawm peng tu kan pa a si ti cu kan thinlung chung ah roca bang in ai ttial cang viar mi khi a si ko.

Ka Pa Sisi pa hi a ral a ttha, a piatta, a punhlin tuk ti hi an chim peng. Laimi kan pa ciammam bak! Harnak le lungretheih vansannak kan ton can ah kan nu le kan pa sin ah kan ra tawn I ruahnak kan hal, bawmh zong kan hal tawn I a kan bomh, ruahnak zong a kan pek. An thladem tang ah hnangam te in kan um zungzal hna.

Kan nu le kan pa a si mi, Sisi Nu le pa te chungkhar hi Laimi kan ca ah (Laimi ca lawng hmanh ah a si lo) heu le dih, tlum le ral an i siang peng. Pathian nih Abhram sin ah biakamnak a ser i a rak ti mi bia cu "You will be the blessing of others" ti mi kha a si i cu bantuk ve in Sisi nu le pa hi Laimi kan ca ah thluachuah kan hmuhnak an si ve hrimhrim.

Lai mino tampi kan nunnak a tlangpi in kan zoh ahcun self esteem le self confidence te hna hi kan ngei kho lo ngai I can tampi ah miphun dang sin ah inferiority lungput kan ngei tawn. A ruang cu kan ram cozah uknak politics a tthat lo ruang ah ttih le phannak hna kan rak ngeih peng i kan thi tiang an kan hrawh; kan education le system tthat lo tuk ruang zong ah a si lai; cun kan economics dirhmun hna ruang zong ah an si ko lai. Hi nih a van langhter mi hna cu Laimi tampi tthancho kan herh tuk ti nak a si ko. Cun khat lei ah, harnak phun tampi chung hna in life struggle a tuah ve mi kan si mi hna zong nih kan nunnak hi a sunglawi ter, a haar ter ve i man a ngeih ter ngaingai ve.

Kanmah kan i hmuh nak ahcun Laimi kan tthangcho tuk ti hi a si. A tthangcho zong kan tthang cho taktak ko (midang he tahtthimh awk kan va tlak rih lo hmanh ah). Kan u le chan hna, kan pa le chan sining hna an kan chimh tawn mi tuanbia he tuaktthimh ahcun tampi tthanchonak lei ah kan I thleng ve. A hlan ahcun Laimi a si mi hna nih Laimi ka si ti hi mi tampi nih an I zah pi ti a si. A tu ahcun Lai mino hna nih Laimi ka si ti cu kan i uan pi tuk cang. Cucu kan nu le kan pa le hna, miphun an dawtnak ruang ah le an I zuamnak ruang i a thei par a rak si ko. Cun kan pa Sisi pa thawng in, Laimi dihlak, Philippines ah hmai a hngal i hmailei mino hna kan ca ah thazang tampi a kan pek, lamttha a kan hmuh sak i confidence zong a kan ngeih ter.

Kan nu le kan pa nih an kan kal tak cang lai.. An kal hnu cun UTS campus pi zong khi, Laimi kan ca ah tthing demduam deuh pi khin a um cang lai ti khi ka mitthlam ah a cuang. A tu, an umnak run inn hna ah khin, laimi kan neh le nang a um kho ti lai lo i neh le nang tthing hna kha nehbuar an kai cang hna lai. Cu hlan bantukin kan chumh kan chuannak kan lungthu tappi hna ah meikhu hna zungzal in a zam mi kha a tu cu ttian hram an i thok cang lai mu ka ti; Kan aw kan an, kan nih kan rak lennak thawngpang hna kha an dai cang lai. Inncar haipi kung tang I lungpherh cung tthut le hawile he duhbia phainak hmun le hma zong kha pang an kai cang hna lai mu ka ti.

A sinain kan nu le kan pa a si mi, Sisi nu le pa nih kan nunnak ah chimcawk lo mi influence an kan tuah mi thilttha hna cu kan miphun le ram ca ah ceunak a phurtu le damnak a phurtu a si hrimhrim lai. Laimi phun an dawtnak, an dir kamhnak, an fa nau le an kan zohkhenhnak, duhsak piak nak, bomhnak le dawtnak hna cu an buar kho ti lai lo i a tlau kho ti lai lo. Zeicatiah mittha mi hna an rolung phun cu mi thinlung ah a si i zeitikhmanh ah an ttial cia mi tuanbia ttha kha philh khawh an si ti lo.

Upat pek bu he,

Lal Awi,

Baguio

=================
Life is like a book, everyday is new pages

Ram chungah himnak atlawm chin lengmang

Source: Laiforum Mail (14 April 2009)

Ram chung ah himnak a tlawm chin lengmang

Naite ah khan Rangoon ah a ummi ngakttah sianginn le biaknak lei college cheu khat cu Kawl Ralkap Uktu hna(KRU) nih khar ding in order an pek hna, ti asi. Cu lak ah college pakhat cu 1970 thawk in tazawin tein registration a tuah mi asi, tiin theih asi. KRU nih kanhnulei kum hra hlei nga thawk in Krifami le tlangcung mi pawl hremnak le namnehnak an rak tuah mi kha atu ah an hun tthanter chin lengmang mi asi

Kum 2008 December thawk in nihin ni tiang ah KRU nih Rangoonkhua kiangkap i a um mi biakinn 100 leng an khar cang. Pastor 50 hrawng kha pumhnak tuah khawh ti lo ding in biakamnak min an thut ter hna, ti asi. Cu ti an tuah mi nih Rangoon ah a ummi biakinn 80% kha harnak a pek hna, tiah Christian Solidarity Worldwide (CSW) nih thawng a thanh.

KRU nih cu ti a tuahnak a ruangpi pakhat cu; Nargis rili tilet ruangah harnak a tongmi hna bawmhnak ah khan Krifabu an i tel ca-ah asi, tiah khuaruahar ngai in theih asi.

KRU nih cun Kawlram chungah Kawl miphun pakhat lawng kan um. Ethnic nationality nan timi "taingzintaa" an um lo, tiah New York khua ah a um mi UN zungpi ah an chimh hna. Asullam cu, Chin, Kachin, Karen, Shan tbk., pawl hi mi phun dang an si lo, Kawl lawngte an si dih ko, an va ti hna. Laimi nih "unau laihri tlai kan si," kan ti ttheu bantuk hin an nih nih "Tta u ttung sinn, ngi a ko zin kan si", tiah rul nih a meite a hngerh i, zu le va nih rawl ah an ruah i, an rak tlanh sual cangka a dolh hna bantuk khan, a aw-an aa thlum ter i, a thei lo nih i zumh sual ah dolh dih ding in setan ngian in a kan lem mi asi. Cu kong fiang deuh in hmuh khawhnak cu atu KRU nih an suaimi constitution ah an langhter mi Kawlram puanlang(national flag) thar ah "ARFI' pakhat te lawng an cuanter mi kha asi.

Ram chungah cun Laimi bantuk "taingzintaa" timi pawl zapi kha Kawl holh holh dih ding in le Budit biak dih ding in ciammam tein timhlamhnak an ngei i, cu rul policy cu biatak tein an lo hma can ah an kalter. Mah kha, Kawlram ah Krifa biaknak hloh i, Budit biakter dih hnu ah Laimi sinak hloh i, Vaimi siter dih ding in an timh mi cu asi. Mah kha "Ethnic Cleansing" kan ti tawn mi le "Burmanization" an tuah ee, kan ti tawn mi hna kha an si. Phun dang in chim ahcun KRU cu Laimi cungah "RUL POLICY" a ngei, tinak asi ko.

Laimi cu Budit biami ram ah Krifa kan si i, a hlum tein kan um ca-ah kan Krifa sinak hi kan miphun theihtlei identity ah aa cang. Kan Laimi sinak le kan Krifa sinak cu tthen khawh lo tiang in aa tlaih-tthup i, fek tein aa sengh tikah Laimi(Chin) vun ti le cangka Krifa asi lai, tiah ruah asi colh bantuk in Kawlram mi ka si, Krifa ka si, vun ti le cangka Laimi asi lai, tiah ruah colh asi. Cu tikah kan Krifa sinak hloh cu kan Laimi(Chin) sinak ci hloh kha asi ko.

Kum hmasa deuh ah khan kawlrawn ah a um mi fanau le pawl sianginn an up tik hna ah, an Lai min, Tluang Khar, Thla Hre, Hram Uk, timi pawl kha Kawl min ah thleng dih uh, tiah hranhram in an fial hna. Kha ngakchia Lai fanau le pawl kha an hun upat tik ahcun an Laimin tete kha an philh lai, asiloah zei ah an rel ti lai lo. An min hram ah "Salai" asiloah "Mai" tete an chiah lo ahcun a dongnak ah cun an miphun Laimi(Chin) sinak zong kha a lo te lai. "Nga Chin ma hoh, a phe Chin phit de," aa timi cazin ah khulrang ngai in an lut te lai.

A cunglei kan chimmi "Rul Policy" kha atu ah KRU cu tazawin cozah an si lo ca-ah thli thup deuh in an tuah cuahmah ko nain a theimi mit chung ah cun fiang put in a lang ko. Zoh u law, Rungtlang ah vailam tung bunh mi phoih riangmang i, cuka hmun ah phungki lukawng dir ter cu, kan in tei hna, kan in uk hna, kan ke tang ah nan um, hei ti kha asi ko. Cu cu hlan lio Kawl siangpahrang nih Shan te hna, Mon te hna Rakhaing te hna an rak tuk i, an tei hna tikah tlangbo cungah puanlang tar i, kan tei cang, kan uk cang hna tinak langhternak can ah budit pura an rak sak tawn bantuk kha asi.

KRU lutlai Tang Suai cu a mah le a mah siangpahrang ah aa ser i, hlan lio siangpahrang nih ram a rak ukning sattal in ram uk a duh. Nepyidaw ah Anawratha, Bazinh naung, Alawng paya, hei ti bantuk hlan Kawl siangpahrang panga hna milem kha sang pipi in a sak hna i, a tar hna kha nan hmuh lai. Bogyoke Aung San bantuk ram a sersiam mi hruaitu hna kha cu hloh khawh aa zuam lai. Atu ah Kawl tangka caku cung ah saram zuk lawng a cuan kha nan hmuh lai. 2010 kum thimnak kha hranhram in a nam chih te lai i, a dih tik ah cun atu ah firkhut in a tuah mi pawl hi tazawin in langhngan in a tuah te lai. A ka nih cun 'democracy' a chim lai. A taktak democracy kong a chimmi hna kha cu a tlaih hna lai i, kum 45 tiang thong a thlak hna lai. Federal kong a chimmi cu kum 90 leng thong a thlak hna lai. Cu bantuk in kan hmaika ah thil tampi a tuah kan hmuh ko bu ah zeitiin dah kan zumh khawh ti hna lai. A zeiti hmanh in zumh khawh ding an si lo.

KRU nih 2010 ah thimnak kan tuah lai, an timi hi mah "rul policy" bak cu asi. An firkhutnak vialte kha tazawin ah an canter lai i, mifir nih tazawin in ram uk khawhnak lam an sialmi tu asi kha ramchung ramleng khuaza kip ah a ummi Chin miphunpi nih kan theih dih ding ah ka hun phuan mi asi. Ramleng rian ttuanmi hna nih ram chungah kan kuat mi hnik khat tete hi KRU caah cun an nunnak ca ah thazaang si asi ve.

Cuca-ah ramleng rian ttuan mi hna nih khuazing Pathian nih an zaangfah i, an pekmi Bawipa thluachuah sunglawi asimi nan tangka ngeih mi hnik khat tete kha KRU bank ah chiah ding ah cun fak piin iruat hmasa nan hau lai. Ziah tiah KRU cu setan ngian a ngei. Setan rul cu dolh a hmang. A pelte hmanh zumh awk tlak asi bal lo.

Salai Vantu

------------------------------
"The Greatest Hope of Society is Individual Character"

Zophei Bible lehnak an timi kong ah


Vawlei cung ah hin holh hme tete pawl hi a tlau chin lengmang tiah BBC nih 2004 lio ah a rak chim bal. Nan theih cio ve ko lai. A ni thla le a zat ka diary ah ka rak ttial nain ka zoh tthan kho ti lo (holh 5000 leng a thi cang a ti ko rua). Nikum 2006 le tukum 2007 February thla veve ah Philippine Bible Society in consultant nih Bible lehnak tuanbia le lehning one-day seminar ah paper presentation a tuah mi a voihnih in ka kai ve. Cu ahcun BBC nih holh a thi cuahmah an timi hi an chim ve. Cu ti holh a thih cuahmah lio ah hin Bible Society nih holh phun tampi in Bible leh hi aa zuam ve. Cuti holh tampi in Bible an leh cu holh hme tete a hmang mi hna nih an holh cio in Bible hi hmang kho hna seh timi tinhnak kha biapi bik a si lo. Biapi bik a si mi tinhnak cu vawlei cung ah holh cu zat, cu bantuk phun, cu miphun nih, etc. hi tin ca (literature) an rak ngei timi hi hmunh ter (archives chiah) duhnak tu a si deuh. Hmailei vawlei can zeitik tiang dek a va hmunh lai, cu vawlei can a kal lengmang mi chungah holh zeizat dah a va lo/thi rih hnga? Cutikah holh phun zeizat, zeiholh, zeibantuk dah a rak um timi record (classics) caah a si deuh.

Zeicahdah holh hi chankhat hnu chankhat a thih lengmang? Atu lio vawlei cung thil kalning cu nan theih cio mi a si. Mi tamdeuh nih hman mi holh hi mi tamdeuh chinchin nih hman chin lengmang a si i mi tlawm te nih hman mi holh hi a hmang tu tlawm chin lengmang a si, a hnu ahcun a lo, a thi. Minung cu midang, hawidang, pawngkam he a pehtlai mi le a nungtti mi kan si. Kan ipehtlaihnak hi mah tiang lawng hi tiah rikhiah khawh a si lo. Tthan a herh mi kan si caah a khua, le pawngkam, a ram le a miphun, cun vawlei cung (locally, nationally, internationally) he pehtlaih a herh mi kan si. Cutin mitam deuh, zapi he kan ipehtlaihnak khawhnak ahcun zapi nih hman mi holh kha thiam le i hrawm chin lengmang a herh. Cucaah ahcun Zophai mi nih Haka, Falam, Tedim holh hna thiam kan herh ve. Kawl holh le Mirang holh, Japan holh, Tuluk holh tibantuk zong vawlei pi he kan ipehtlaih khawhnak caah kan thiam kan herh. Cucu vawlei le minung hawi he ipehtlaihnak ah a herh hrimhrim mi a si. Cuti kan ipehtlaih lo ahcun khua kan hmu lo, kan tthangcho lo tinak a si ko. Zapi nih ihrawm khawh mi holh le ca cu mi tamdeuh nih hman chin lengmang a si i, holh hme tete le ca cu a tlau chin lengmang nak hi minung kan nunning nih a kalpi mi hrimhrim si ko. Atu lio kan vawlei pi umtuning chungah hi bantuk in thil a kal cuahmah i holh a thih cuahmah nak a ruang bik cu minung kan nunning nih a herh hrimhrim mi (philosophical, logical ground) a si ko tiah ka ruah.

Cutin a si ahcun kan kokek holh hi tha kan pe kun lai lo maw? Kan pek hrimhrim lai, kan pek hrimhrim awk a si! Zophai holh thazaang a pe lo mi Zophai unau kan hmuh/hngalh hna ah hin ka ruh a ka ttam. Thantlang Haka i cozah rianttuan in maw, chawdawr in maw khua a sa mi Zophai mi nih nan fale Zophai kan kokek holh nan thiamter ti hna lo. Kawl lak ah Mandali le Zenkung khuasa mi zong nih kan kokek holh nan thiam ter ti hna lo. Nanmah chinchap nih nan aw pei le pei lo in nan fale cu Haka holh, Kawlholh in nan hei chonh chinchap hna! Maw ka nu!!! Atu lio Zophai mi ramleng ah a tthudir mi zeizatdah kan si cang hnga? Hi Zophai Biaruahnak ah hin a khuacio nih cazin pek khawh in i theihkhawh siseh law a ttha ngai hnga! Ramleng um Zophai unau vialte zong nih kan fale cio hi Zophai holh kan thiamter hna maw? Kan chungkhar ah kan holh maw? Kan fale kan kan cawnpiak, kan chim hna maw? Asi lo ah Mirang holh, Norway holh, Denmark holh, etc. cu dah nan chungkhar ah nan hman cio ko? Hihi Zophai mi vialte nih biatak tein ruah kan hau tiah ka ruah.

Cawnnak ah hin holh cawn hi a har ngai mi a si. Upat hnu le bang ahcun thiam a har tuk. Cawnnak hi chanchung rian zong a si. Kan innchungkhar i kan kokek holh kan hman peng i kan fale nih an thiam a si ahcun a man a sungtuk mi a si. Tuition fees tampi le can saupi pek hau lo in holh phunkhat an thiam tinak a si. Zophai holh thiamter hna ding kan si nain kan thiamter hna lo ahcun cucu nule pa palh bak a si i hruh kan conak zong a si. Chan a kal lengmang mi chungah Zophai kan fale zong nih cawnnak sangbik Ph. D. hna tampi an cawn can kan phan ve te lai. Khi tik can ah i, vawlei cung ramkip um mi Zophai mi vialte nih siseh, kan ram chung hmunkip i a tthudir mi Zophai mi vialte nih siseh, Zophai holh hi kan hman cio dih mi a si ahcun holh (language) pakhat in pomkhawh a si te lai. Zeicah tiah ramchung ramleng, vawlei cung hmunkip ah cu Zophai holh cu hman cio a si lai caah le cu holh a hmangmi minung zong kan tamchin lengmang lai caah cacawnnak i language requirement pakhat ah pomkhawh mi holh tiang kan dirhmun a si kho mi a si. Cucaah Zophai mi vialte nih khuazeika kan umnak hmun poah in kan kokek holh (Zophai holh) hi thiam le hman hrimhrim kan hau i cucu Zophai mi vialte caah a ngan ngai mi challenge a si.

Cucaah Zophai mi nih khuazei poah kan umnak kip ah kan kokek holh hman kan hau. Cu kan holh cu ca (literature) in chiah a hau hrimhrim mi a si. Hitin literature kan ngeih hrimhrim a hau timi zon ah hin hi kan ca (literature) lawng hi kan hman lai tinak hi biapi bik a si lem hnga lo.. Cunak in biapi deuh cu a cung i ka chim cang bantuk in hitin holh le ca kan ngei ve ti hi fiangte in chimkhawh le hmuhkhawhnak (kan miphun identity) lei tu khi a sullam deuh le a santlaihnak deuh a si lai. Atu lio kan dirhmun hin Zophai holh le ca lawnglawng hi hman va si ter chun hmanh u! Kan vawlei zeitluk in a bit lai le kan tefa caah lam a fiaktuk lai ding khi nan hmuhchung khawh cio ko lai.
Atu lio "Zophei Bible lehnak kong" tiah ceih cuahmah mi Kokek holh in Bible ca leh zong hi a cung i ka chim cia bantuk in a tthatnak tampi a um ko tiah ka ruah.
.
Sihmanhsehlaw, ka langhter cang mi thil kalning bantuk in hi rianttuannak nih a tinhmi le sullam kan ngeih ter ning, cun kan hmannak ningcang hna tu hi biapi deuh in ruah hau a si tiah ka ruah. A hman thiam a hau tinak. Atu lio ceih lengmang mi Bible ca hi zei holh poah in, zeiti lam poah in va chuak ko sehlaw cucu vawlei ah tuanbia pakhat a si ve ko. Zophai mi nih duh le hman a va si ahcun man ngei a si te ko lai i man a ngeih lo ahcun hmanlo a va si te ko lai. Cucu ahohmanh nih atu te in bia khiak in ri khiah khawh a si lai lo tiah ka ruah.
.
Rianttuan hi a ningcang tampi a um. Community-based rian le individual-based rian tiah hei ti ko ning law—cucu minung, miphun kan nunnak ah hin a biapi ngai tiah ka ruah. Vawlei cung cuanh tikah ah Democracy phung in aa hruai mi ram an tambik i atu lio ah a rumbik le a nuamhnak bik ram hna zong an si. Cu democracy ram hna a tthatnak le a nomhnak te cu "community-based" hruaining a si caah a si ko.. A sullam cu mipi nih theihpi mi le hnatlakpi mi, mi tam deuh duhnak le hna tlaknak in ttuan mi mipi duhnak le hnatlak mi rian a si caah a si. Atu ceih lengmang mi Bible ca leh mi hi a thawknak kong siseh, zeitluk dah ttuan a si cang timi zong Zophai mipi nih theih lo mi a si ko rua. Kei le bang cu atu lawngah lakhruak in a kong ka theih hi a si. Cucaah cun thil hi a ningcang te in a kal hi a tthabik tawn ko i duhbik mi zong a si, izuam bik mi zong a si. Thil hi ningcang te in kan ruah cio ding hi a biapi ngai tiah ka ruah.
A min ah "Zophei Bible" an ti kho lai lo e, Vuangtu ci caah a si ko e, tibantuk hna hi ngaichia bia bantuk a si tiah ka ruah. Fanu fapa kan ngeih cio tikah kan duhmi min te kan sak cio hna. Rian ttuanmi min (company min tbt) hna khi a ttuantu nih a duh mi min te a sak tawn ko. Cauk an ttial, an chuah tikah a chuahtu nih a duhmi min te a pek tawn ko. Kan fale, kan rianttuan mi min pek hi cu a ngeitu, a tuahtu right a si ko tiah ka ruah. Sihmanhsehlaw, mah le sining lo pi le mah le rian he aa tlak lomi min kha ilak phung zong a si lo. Cauk zong a chung i a sining kha a min he aa tlak lo i a sining lopi a si ahcun cucu ningzah awktlak tu a si lai. Cucaah min a satu nih kan min sakmi le ka sakmi a sining aa tlak maw ti hi biapi ngai in ruah a herh tiah ka ruah. Atu a kong ceih lengmang mi Bible caleh mi zong cu amah he aa tlakmi, amah nih a phut tawk min te kha a satu nih an sak ko lai ti hi thil kalning dawh cu a si.
.
A cunglei i ka langhter mi vawlei cung thil sining le chan tiluan chungah hin kan "Zophai holh in ca ngeih le hman hi atu lio kan sining ah a biapi maw? Zophai holh in ipumh le Pathian thangtthat hi a biapi ngaimi a si maw? Zophai holh in Bible ca ngeih zong hi a biapi bik ah kan chiah ding a si maw?" timi biahalnak hna i chan tiluan zohchih le khuatuak ngai in kan ruah a herh ngai tiah ka ruah. Vanram lam cu a bite i Hell lam cu a kau pi tiah kan ngakchiat lio an chim a tam ngai tawn. Atu bel hi cu bia an chim hi ka thei ti lo. Tuchan Zophai mi kan caah tah cu lambi le lamkau kong hi sullam a ngei maw? Asi lo ah Vanram lam cu a kaupi i Hell lam cu a bite ti deuh dah sullam a ngei deuh hnga?
.
L Sui K Ling
PS:
1. Mah ca hi 13 March 2007 ah Zophei Forum ah rak thlahmi a si.
2. Zung cattial a si lo i Biaruahnak hmun a si ko caah keimah duhmi, ahman deuh ko ka ti i Zophai mi nih kan min ah kan ilak deuh awk a si tiah nan sin ah voi 2 ka rak langhter cang mi biafang "Zophai" timi hi keimah bia zon poah ah ka hman i midang nih an ttialmi ka lak mi tu cu "Zophei" tiah ka ttial.

------------------------------
"The Greatest Hope of Society is Individual Character"

HTML Free Code
HTML Free Code

farnu 1

farnu 1

Farnu 3

Farnu 3